معانى و بيان كه شيخ معاصر اظهار داشته است ، همين منظومهء مختصر التلخيص بوده باشد . تا آنجا كه اطلاع دارم پيش از شيخ فرج اللّه ، شيخ محمد بن محمد مكى اصل تلخيص المفتاح را به نام غاية الايضاح فى نظم تلخيص المفتاح به نظم كشيده « * » و پس از او شيخ فرج اللّه مختصر تفتازانى را كه شرح تلخيص المفتاح است منظوم كرده است . و راجع به تذكرة عنوان الشرف بايد گفت ، اصل اين كتاب كه همان عنوان الشرف باشد . از تأليفات شيخ [ . . . . ] بوده و نسخه‌اى از آنكه نسخهء متوسطى است در نزد ما موجود مىباشد . اين نسخه مشتمل بر پنج‌گونه از علوم معموله است . نحو ، تاريخ ، عروض ، قوافى ، علم فقه شافعى مهمترين علم يادشدهء در آن كتاب است ؛ ليكن از علم منطق - كه شيخ معاصر اظهار داشته است - در اين نسخه گفتگوئى به ميان نيامده « * * » .

--> ( * ) كشف الظنون ، ج 1 ، ص 478 چند منظومه از تلخيص المفتاح را نام مىبرد از جمله منظومه زين الدّين ابو العز طاهر بن حسن حلبى متوفى 808 ه . ق به نام التخليص فى نظم التلخيص كه مشتمل بر دو هزار و پانصد بيت است . ديگرى منظومه شهاب الدّين احمد قلجى متوفى 892 . ديگرى منظومه زين الدّين عبد الرحمن عينى . ديگرى منظومه شيخ جلال الدّين عبد الرحمن سيوطى متوفى 911 ه . ق است كه منظومه را به نام مفتاح التلخيص يا عقود الجمان فى المعانى و البيان ناميده و همان منظومه را به نام حل عقود الجمان شرح كرده و منظومه و شرح آن به طبع رسيده است - م . ( * * ) نظير همين رساله را مرحوم ميرزا احمد وقار شيرازى فرزند بزرگ وصال و متوفى 1298 ه . ق كه فرزانه‌اى عالم و اديب بوده است به رشتهء تأليف درآورده است . فارس‌نامهء ناصرى ، ص 66 ذيل احوال وقار مىنويسد : از تأليفات او تاريخ چهارده تن يعنى چهارده معصوم است و محتوى بر هشت علم است و آن كتاب به طريق جداول تقويمى نوشته شده و در هر جدولى علمى است به ترتيب رسمى كه خوانده شده علم تاريخ است و از حروف و كلمات هر جدول علمى ديگر بيرون آيد در صرف و نحو و معانى و هيئت و نجوم و حكمت و منطق و عروض و قافيه و صفحه‌اى از آن كتاب در فارس‌نامه ناصرى تيمنا نگاشته شده آرى نمونه آن در آن كتاب آمده است . از اشعار مرحوم وقار چند بيتى به‌طور نمونه ذكر مىشود : اى كه گوئى پاىبست عشقم و سرمست يار * يا دم از مستى مزن يا نامى از هستى ميار برگ درويشى نسازى لاف بىخويشى مزن * تاب رسوائى ندارى تخم مشتاقى مكار در كشف الظنون ، ج 2 ، ص 1175 مىنويسد : عنوان الشرف تأليف شرف الدّين يمنى متوفى 837 ه . ق بوده كه كتاب كوچك و بديع الوصف است و شرحى براى آن مرقوم داشته است - م .